COP’un Ötesinden İzlenimler – 1
Birleşmiş Milletler Taraflar Konferanslarının 31.si, yani COP31 Antalya’da başladı. Diğer COP’lardan farklı olarak, COP31’in iki başkanı var. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum COP Başkanı iken, resmî müzakerelerin başkanlığını Avustralya’nın İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen üstlendi.
Zirvenin ilk gününde, iki başkan aynı salonda konuştu ve birbirini yalanlayan cümleler kurdular:
“1,5 derece hedefi yolumuzu göstermeye devam ediyor.” –Murat Kurum (COP31 Başkanı)
“Son bilimsel veriler 1,5 derece sınırının aşılacağını gösteriyor.” -Chris Bowen (Müzakere Başkanı)
Dünya Meteoroloji Örgütü’nün aynı gün açıkladığı verilere göre bu yılın ilk dokuz ayında dünya, sanayi öncesine göre 1,47 derece daha sıcaktı.
Hız sınırı 50, ibre 49’da ve kimse ayağını gazdan çekmiyor.
Fatura yine yoksula kesildi
Zirvenin ilk işi, iki hafta boyunca nelerin konuşulacağına karar vermekti. Afrika ülkeleri bir madde eklenmesini istiyordu: sel, kuraklık, kıtlık bizi vuruyor, korunmamızın parasını kim ödeyecek?’
Climate Home News’e göre bu talep, gece geç saatlere süren görüşmelerin ardından geri çekildi. Kavga önlendi, soru masadan kalktı.
Sorunun büyüklüğü şu: zengin ülkelerin yoksul ülkelere iklim felaketlerine karşı korunmaları için gönderdiği kamu parası 2024’te yaklaşık 30 milyar dolardı. İhtiyaç ise yılda 305 ile 420 milyar dolar arasında. Yangını söndürmek için gereken suyun ancak onda biri geliyor.
Sağlık günü, kömür planı
Zirvenin ilk günü aynı zamanda “sağlık günü”ydü. COP31 Başkanlığı bu vesileyle bir sağlık girişimi başlattı.
Aynı hükümet, zirveden günler önce açıkladığı 2040 enerji planında kömürü bırakmak için bir tarih vermedi. Enerji Bakanı Bayraktar, kömür santrallerine verilen devlet desteğinin süreceğini açıkladı.
Bu desteğin bedeli insan hayatı. Temiz Hava Hakkı Platformu’nun raporuna göre Türkiye’de kömür, petrol ve gazdan kaynaklanan hava kirliliği her yıl yaklaşık 26.500 kişinin erken ölümüne yol açıyor.
Her gün en az 70 kişi
Türkiye’de fosil yakıt kaynaklı hava kirliliği yüzünden erken ölenlerin günlük sayısı.
Bir yandan sağlık girişimi başlatıp öbür yandan kömürü desteklemek, hastaneye yatak eklerken hastalığı finanse etmek gibi.
“Sürpriz olmayacak”
Bowen, zirvenin sonunda yayımlanacak ortak metin için bir söz verdi: sürpriz olmayacak. Metnin hükümetlere, yatırımcılara, şirketlere ve topluluklara güven vermesini istediğini söyledi. Listede halk en sona yazılmış.
Kapının dışından
Türkiye ve Avustralya’dan sivil toplum kuruluşları ilk gün bir araya gelip kömür, petrol ve gazdan çıkış çağrısı yaptı. Dünyanın en büyük iklim örgütleri ağı CAN ise bu zirveden insan hakları savunucularının ve aktivistlerin korunmasını, itiraz etme hakkının güvence altına alınmasını istiyor.
İklim krizinin yıkıcı sonuçlarını en ağır biçimde yaşayan ülkelerin yaşamsal taleplerinin bir kez daha müzakere konusu yapılması kabul edilemez. İklim finansmanı kredi değil, tarihsel sorumluluğun gereği olarak sağlanan karşılıksız bir kamu kaynağı olmalıdır!
Halkların İklim Zirvesi COP31 İzleme Kozası
Kömür bölgelerindeki işçilerin ve yerel halkın geleceği bu zirvede konuşuluyor. Kurulması beklenen “adil geçiş” mekanizmasında işçilerin ve halkın söz hakkı olacak mı, yoksa karar yine onlar olmadan mı verilecek?
Halkların İklim Zirvesi 14–18 Kasım 2026’da Antalya Mimar Sinan Kongre Merkezi’nde: 32 ülkeden konuşmacı, 150’ye yakın etkinlik.
Daha fazla bilgi için Halkların İklim Zirvesinin http://hiz2026.org sitesine bakabilirsiniz.
